Cảnh báo rủi ro bẫy tài chính từ các dự án DeFi rác
Trong bối cảnh Luật Công nghiệp công nghệ số có hiệu lực, sàn giao dịch tài sản mã hóa tập trung bắt đầu dần được thí điểm, thị trường tài chính phi tập trung (DeFi) vẫn là "vùng xám" đầy rẫy rủi ro.
Việc thiếu hụt hành lang pháp lý cùng sự bùng nổ của các dự án DeFi "rác" làm tăng nguy cơ đẩy nhà đầu tư cá nhân vào hoàn cảnh mất trắng tài sản.
Ma trận dự án rác bủa vây nhà đầu tư
Chia sẻ với phóng viên Dân trí, ông Trần Huyền Dinh, Chủ nhiệm Ủy ban ứng dụng Fintech (Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam - VBA) cho biết, thị trường tài chính phi tập trung (DeFi) hiện chỉ chiếm khoảng 10-15% tổng vốn hóa toàn thị trường. Tuy nhiên, đây lại là nơi có tốc độ thay đổi và rủi ro cao nhất.
Nếu như cách đây 3 năm, mỗi tháng thị trường chỉ ghi nhận vài chục dự án DeFi mới, thì đến năm 2026, con số này đã lên tới hàng trăm dự án được quảng bá mỗi ngày.
“Sự bùng nổ quá mức này khiến việc chọn lọc dự án thực sự có giá trị trở nên bất khả thi với những người thiếu kiến thức chuyên sâu. Phần lớn trong số đó là các dự án "rác" hoặc các mô hình lừa đảo được gắn mác đổi mới sáng tạo để thu hút dòng tiền từ các nhà đầu tư thiếu kinh nghiệm”, ông Trần Huyền Dinh nêu rõ.
Một trong những đặc trưng lớn nhất của DeFi là khái niệm "Code is Law" (Mã nguồn là luật). Theo ông Dinh, các ứng dụng này vận hành hoàn toàn bằng hợp đồng thông minh (smart contract) mà không có sự can thiệp của bên thứ ba. Tuy nhiên, đây chính là "con dao hai lưỡi".
Vì vận hành bằng code, nếu xảy ra lỗi kỹ thuật, bị tấn công (hack) hoặc hệ thống hạ tầng (Layer 2, Layer 3) gặp sự cố, nhà đầu tư sẽ không có bất kỳ cơ chế bảo vệ nào. Thực tế trong năm 2025 đã chứng kiến nhiều Blockchain dừng hoạt động đột ngột, khiến toàn bộ tài sản trong các ứng dụng DeFi trên đó bị đóng băng hoặc biến mất.
Khác với tài chính truyền thống, trong thế giới DeFi, không có ngân hàng hay cơ quan nào đứng ra giải quyết khiếu nại hay bồi thường cho người dùng.
Những lỗ hổng trong quản lý tài sản cá nhân
Bên cạnh rủi ro từ dự án, năng lực quản lý của nhà đầu tư cũng là một vấn đề đáng lưu ý. Ông Nguyễn Minh Tuấn, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Đầu tư Tài sản số Việt Nam (Vida) nhận định, đầu tư DeFi hiện nay có độ rủi ro tương tự như việc mua các loại trái phiếu "ba không" trước đây.
Nhiều nhà đầu tư, kể cả chuyên nghiệp, vẫn thường xuyên đối mặt với nguy cơ bị đánh cắp tài sản do lộ mã khóa cá nhân (private key) hoặc bị lừa đảo thông qua các ví định danh.
Đối với những nhà đầu tư truyền thống mới chuyển sang thị trường Internet phi tập trung (Web3), việc tự quản lý ví tài sản là một rào cản kỹ thuật cực lớn. Chỉ cần một sai sót nhỏ trong thao tác hoặc vô tình truy cập vào các đường link lừa đảo, toàn bộ tài sản trong ví có thể bị rút sạch trong vài giây mà không có cách nào thu hồi.
Mặc dù Việt Nam đã có những bước tiến về pháp lý như Nghị quyết 05 hay các cơ chế thử nghiệm (sandbox) tại Đà Nẵng và TPHCM, nhưng tất cả vẫn chỉ tập trung vào các nền tảng tập trung. Đối với DeFi, hiện vẫn chưa có bất kỳ quốc gia nào trên thế giới có quy định pháp lý chính thức để quản lý toàn diện.
Ông Trần Huyền Dinh khuyến nghị các nhà đầu tư truyền thống nếu muốn tham gia vào thị trường này chỉ nên phân bổ một phần rất nhỏ trong danh mục, khoảng từ 2 đến 3% vốn.
Thay vì trực tiếp tương tác với các giao thức DeFi phức tạp và đầy rủi ro, nhà đầu tư có thể chọn cách tiếp cận gián tiếp bằng việc giao dịch các loại tài sản số của những dự án DeFi đã được niêm yết trên các sàn giao dịch tập trung có giấy phép.
Có thể thấy, DeFi không phải là sân chơi dành cho số đông. Đây là thị trường ưu tiên cho các nhà phát triển và những người am hiểu công nghệ.
Nhà đầu tư cá nhân cần đặc biệt thận trọng, không nên chạy theo những lời hứa hẹn về lợi nhuận siêu cao từ các dự án chưa được kiểm chứng để tránh trở thành nạn nhân của các bẫy tài chính phi tập trung.
Nguồn: dantri.com.vn
What's Your Reaction?
