Khai thông “mỏ vàng” tỷ đô từ lộ trình số hóa tài sản thực tại Việt Nam

Những chuyển động từ "phòng thí nghiệm" Đà Nẵng hay việc tích hợp Blockchain vào định danh quốc gia VNeID không còn là câu chuyện của tương lai xa, mà đang trở thành lộ trình thực thi đầy kỳ vọng cho cột mốc bản lề năm 2026. 

Tuy nhiên, khi "vùng xám" pháp lý dần được làm sáng tỏ, những thách thức về quản trị rủi ro và bài toán thu hút ngoại tệ sẽ được giải quyết ra sao?

Phóng viên báo Dân trí đã có cuộc trò chuyện với ông Phan Đức Trung - Chủ tịch Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA), Chủ tịch Công ty 1Matrix để giải mã bức tranh thị trường trong kỷ nguyên mới.

"Phòng thí nghiệm" Đà Nẵng và bài toán thu hút ngoại tệ

Thưa ông, Chính phủ vừa yêu cầu hoàn thiện đề án thí điểm các sàn giao dịch tài sản số theo Nghị quyết 05/2025/NQ-CP về triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hoá. Ông đánh giá thế nào về tính thời điểm của quyết định này đối với nỗ lực đưa Việt Nam trở thành "điểm đến" của dòng vốn công nghệ vào năm 2026?

- Tôi cho rằng đây là một bước tiến đặc biệt quan trọng tại Việt Nam. Thực tế, từ khi Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị được ban hành, chúng ta đã thấy sự thay đổi rõ rệt trong khâu định hướng pháp lý.

Việc Đà Nẵng cấp phép sandbox (thử nghiệm có kiểm soát) cho phép chuyển đổi giao dịch từ tài sản mã hóa - đặc biệt là USDT - sang VND không đơn thuần là một thử nghiệm công nghệ, mà là sự công nhận nhu cầu thực tế của thị trường.

Đà Nẵng đang vận dụng Nghị quyết 136/2024/QH15 của Quốc hội về tổ chức chính quyền đô thị và thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù để hiện thực hóa tham vọng trở thành trung tâm tài chính quốc tế, trong đó việc thí điểm các giải pháp tài sản số thông qua các startup như Basal Pay là bước đi tiên phong dưới sự giám sát chặt chẽ.

Đây là những mô hình chuyển đổi tài sản mã hóa sang VND dưới góc độ hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo. Quốc hội cũng đã cho phép Đà Nẵng mở rộng phạm vi thử nghiệm ra toàn thành phố thay vì chỉ nằm ở một vài điểm cụ thể.

Tại sao việc mở rộng phạm vi sandbox ra toàn thành phố lại được coi là bước tiến quan trọng, thưa ông?

- Khi chỉ làm tại các địa điểm nhỏ hẹp, chúng ta chỉ nhìn thấy khía cạnh thuần túy về công nghệ. Khi mở rộng toàn thành phố, chúng ta bắt đầu thấy được tác động kinh tế thực sự. Cơ chế này tương đương với những gì Thái Lan đang làm tại Phuket hay Thụy Sĩ đang làm tại Lugano và Zug.

Hãy tưởng tượng, khách du lịch quốc tế có tài sản mã hóa có thể dễ dàng chuyển đổi thanh toán nhà hàng, mua sim card tại Việt Nam. Đây thực chất là một nguồn thu ngoại tệ rất lớn, tương tự như kiều hối. 

Kiều hối hàng năm đem lại cho Việt Nam từ 16-20 tỷ USD và tài sản mã hóa hoàn toàn có thể đóng góp vào con số này nếu chúng ta có cách nhìn rộng mở hơn.

Token hóa tài sản thực và "nghịch lý chợ cá"

Thế giới đang nói về xu hướng token hóa tài sản thực (RWA-Real World Asset) với quy mô có thể chiếm 10% GDP toàn cầu vào năm 2033. Ông nhìn nhận thế nào về cơ hội của thị trường vốn truyền thống Việt Nam trong xu hướng này?

- RWA là xu hướng toàn cầu, nhưng ở góc độ quản lý, chúng ta phải hoàn thiện cả thể chế lẫn công nghệ. Tôi thường lấy ví dụ thế này: Nó giống như việc chúng ta đang có một "chợ cá" truyền thống bán đồ khô.

Bây giờ, chúng ta muốn làm một cái chợ hải sản tươi sống mới với các tiêu chuẩn đông lạnh chuẩn xác. Vấn đề là làm sao để cá vẫn có thể giao dịch ở chợ cũ mà không tạo ra sự chênh lệch giá phi lý hay rủi ro cao.

Việt Nam hiện vẫn còn một khoảng trống về tiêu chuẩn công nghệ trên các sàn giao dịch truyền thống như sàn chứng khoán để đáp ứng được vấn đề tài sản số. Ví dụ nếu chúng ta mạnh dạn niêm yết Bitcoin ETF giao dịch như các sàn Thái Lan và Hồng Kông hay Hoa Kỳ thì phép thử công nghệ sẽ rất rõ ràng.

Điểm quan trọng thứ hai là khi token hóa tài sản thực để thu hút vốn, chúng ta cần phải xử lý cán cân vãng lai rất khéo léo. Dòng vốn qua crypto (tài sản số) đi vào và đi ra rất nhanh; nếu không tìm được lý do để họ lưu lại lâu dài, nó sẽ gây áp lực khủng khiếp lên tỷ giá.

Vậy trong giai đoạn đầu năm 2026, chúng ta có thể kỳ vọng vào những loại tài sản số nào sẽ tạo ra đột biến?

- Tôi dự đoán giai đoạn đầu năm 2026 sẽ không có nhiều đột biến mang tính "bùng nổ" trừ khi Chính phủ thúc đẩy mạnh mẽ việc thu hút ngoại tệ thông qua RWA. Hiện tại, chính sách vẫn rất thận trọng: Nhà nước không cho giao dịch RWA bằng ngoại tệ mà phải chuyển đổi sang tiền đồng để Ngân hàng Nhà nước quản lý tỷ giá.

Theo tôi, bước đầu tiên RWA nên định hướng vào các loại tài sản có uy tín cao như trái phiếu chính phủ, đô la Mỹ hoặc trái phiếu doanh nghiệp đô la Mỹ. 

Chúng ta cần tạo ra một khái niệm chuẩn để mọi người hiểu RWA là gì, phân biệt rõ tính thanh khoản và rủi ro của nó so với chứng khoán truyền thống.

Hiện nay, người Việt Nam vẫn chưa được tiếp cận đầy đủ với các loại tài sản này trên sàn nội địa, dù họ đang giao dịch rất mạnh mẽ trên các sàn quốc tế như Binance.

Để thị trường tài sản mã hóa phát triển bền vững

Để thị trường tài sản mã hóa phát triển bền vững, đâu là nguyên tắc then chốt trong quản trị rủi ro và bảo vệ nhà đầu tư, thưa ông?

- Chỉ có hai nguyên tắc cốt lõi: Khung pháp lý và phân loại “khẩu vị” rủi ro. Ở Việt Nam, các tổ chức hiện nay mới chỉ thiên về phân loại "khẩu vị lợi ích" - tức là khách hàng VIP thì được lợi cao hơn - mà chưa chú trọng phân loại "khẩu vị rủi ro".

Nhà đầu tư bước vào mà không biết mình đang ở ngưỡng rủi ro nào, dẫn đến sự lẫn lộn giữa tiền gửi tiết kiệm và tài sản đầu tư rủi ro cao. Ngoài ra, cộng đồng cũng cần tự trang bị kiến thức để phân bổ danh mục đầu tư hợp lý giữa vàng, đất và tài sản số.

VBA đã phối hợp như thế nào với các cơ quan quản lý để góp phần minh bạch hóa thị trường, thưa ông?

- Chúng tôi đang phối hợp chặt chẽ với các cơ quan thực thi pháp luật thông qua chương trình truy vết các dự án đáng ngờ ChainTracer. Theo đánh giá của chúng tôi, có tới 80-90% thị phần khởi nghiệp sáng tạo trước đây gặp vấn đề về pháp lý.

Nhiều dự án huy động vốn hàng triệu USD nhưng sử dụng cấu trúc đa cấp hoặc cam kết lợi nhuận rồi biến mất.

Việc các cơ quan quản lý vào cuộc mạnh mẽ giúp ổn định lại một thị trường đang mất lòng tin. Việc xử lý các sai phạm là quá trình củng cố. Chúng ta cần chuyển dịch từ những giao dịch "vùng xám" sang một hệ thống minh bạch, nơi các hành vi vi phạm hành chính, dân sự hay hình sự đều được phân định tường minh. 

Tôi hy vọng năm 2026, chúng ta sẽ thấy sự xuất hiện của các liên doanh công nghệ cao - nơi các ngành nghề cũ ứng dụng Blockchain để chuyển đổi môi trường kinh doanh sang số hóa.

Blockchain sẽ xuất hiện lặng lẽ nhưng hiệu quả trong việc truy xuất nguồn gốc, xử lý văn bản minh bạch, hay thậm chí là hỗ trợ chống nghẽn cho các dịch vụ công tập trung số lượng lớn người dùng như VNeID.

Đối với nhà đầu tư, thông điệp quan trọng nhất mà Hiệp hội muốn gửi gắm là: Hãy tự trang bị kiến thức cho mình. Đừng bao giờ trông chờ hoàn toàn vào bất kể một khung pháp lý hay thị trường giúp đỡ mình kiếm tiền; sự thành bại đều nằm ở kiến thức của chính nhà đầu tư.

Xin cảm ơn ông đã dành thời gian cho buổi trò chuyện!

Nguồn: dantri.com.vn