Các “ông lớn” công nghệ Nhật Bản liên minh xây dựng AI nghìn tỷ tham số

Nhật Bản không có tham vọng xây dựng một ChatGPT tiếp theo. Thay vào đó, vào cuối tuần qua, bốn tập đoàn hàng đầu gồm SoftBank, NEC, Honda và Sony Group đã cùng thành lập một công ty mới với mục tiêu duy nhất: phát triển mô hình AI quy mô nghìn tỷ tham số phục vụ vận hành máy móc, không phải hội thoại. 

Đây là đặt cược trực tiếp vào xu hướng được cộng đồng gọi là “AI vật lý”, quan điểm cho rằng biên giới tiếp theo không phải là các mô hình ngôn ngữ viết email, mà là các hệ thống AI có khả năng điều khiển cánh tay robot, lái xe tự hành hoặc vận hành dây chuyền sản xuất.

Trong liên minh này, SoftBank và NEC sẽ dẫn dắt phát triển AI cốt lõi, Honda đóng góp năng lực trong lĩnh vực lái xe tự hành, còn Sony mang đến kinh nghiệm về robot và phần cứng. Preferred Networks, một công ty AI có uy tín tại Tokyo, cũng tham gia. Công ty mới, tạm dịch là “Phát triển Mô hình Nền tảng AI Nhật Bản”, dự kiến tuyển dụng khoảng 100 kỹ sư, với một lãnh đạo từ SoftBank giữ ghế chủ tịch. 

Điều đáng chú ý là quy mô liên minh vượt xa một startup công nghệ thông thường: Nippon Steel, Kobe Steel, MUFG Bank, Sumitomo Mitsui Banking và Mizuho Bank đều có tên trong danh sách nhà đầu tư, phản ánh tính chất của một chiến lược công nghiệp quốc gia hơn là một dự án khởi nghiệp.

Chủ quyền dữ liệu — động lực thực sự đằng sau liên minh

Nguồn vốn công của dự án sẽ đến từ NEDO, cơ quan nghiên cứu và phát triển quốc gia, với khoản phân bổ khoảng 1.000 tỷ yên, tương đương 6,28 tỷ USD, dành cho hỗ trợ AI trong vòng 5 năm bắt đầu từ năm tài khóa 2026. Công ty mới được đánh giá là ứng viên gần như chắc chắn được lựa chọn nhận tài trợ, sau khi NEDO bắt đầu tiếp nhận đề xuất từ cuối tháng 3.

Động lực sâu xa của dự án không chỉ là công nghệ mà còn là chủ quyền kinh tế. Trong nhiều năm, Nhật Bản phụ thuộc vào hạ tầng điện toán đám mây của Mỹ, chi phí lớn cho việc sử dụng các nền tảng nước ngoài, hiện tượng được gọi là “thâm hụt số” làm thất thoát vốn và khiến ngành công nghiệp trong nước bị ràng buộc vào hệ sinh thái công nghệ Mỹ. 

Công ty mới đặt mục tiêu xây dựng AI được huấn luyện trên dữ liệu Nhật Bản, lưu trữ và vận hành trong nước, thay vì cung cấp dữ liệu cho các hệ thống của OpenAI hay Google.

Điều này tạo nên sự tương phản đáng chú ý ngay trong nội bộ SoftBank. Tập đoàn này từng dẫn đầu vòng gọi vốn 40 tỷ USD cho OpenAI năm 2025, nhưng nay lại dẫn dắt một nỗ lực nội địa nhằm giảm phụ thuộc vào chính hệ sinh thái AI Mỹ mà họ từng bơm vốn. Đây ít nhiều là sự thừa nhận rằng đầu tư tài chính vào một hệ sinh thái không đồng nghĩa với quyền kiểm soát chiến lược đối với hệ sinh thái đó.

Nhật Bản cũng không đơn độc trong cuộc đua này. Tesla đang phát triển robot riêng, OpenAI hỗ trợ nhiều startup AI-robotics, còn Trung Quốc đưa AI vật lý vào các kế hoạch đầu tư quy mô lớn. Tether, công ty stablecoin, cũng đã rót vốn vào startup robot hình người Generative Bionics, đơn vị định vị sản phẩm là các hệ thống AI vật lý tích hợp nhận thức và hành động trong thế giới thực. 

Với nền tảng công nghiệp sâu rộng và hàng thập kỷ kinh nghiệm về robot, Nhật Bản cho rằng mình có lợi thế tự nhiên mà Thung lũng Silicon và Bắc Kinh khó sao chép. Mục tiêu đưa AI vật lý vào ứng dụng thực tiễn được đặt vào năm 2030, cũng là thời điểm mà câu trả lời cho đặt cược này sẽ trở nên rõ ràng.

Nguồn: phocapblockchain.net