Doanh nghiệp Âu - Mỹ dốc tiền vào điện sạch vì cơn khát AI

Năm ngoái, chính sách ưu tiên nhiên liệu hóa thạch từng khiến giới đầu tư e ngại. Nhiều tập đoàn chủ động gỡ bỏ cam kết khí hậu khỏi báo cáo thường niên để tránh rủi ro pháp lý. Thế nhưng, cục diện đã đảo chiều ngoạn mục ngay đầu năm 2026.

Thay vì quay lưng, doanh nghiệp Mỹ và châu Âu đang ráo riết chốt các hợp đồng mua điện sạch khổng lồ. Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo cùng khủng hoảng năng lượng toàn cầu đang chứng minh một thực tế. Phát triển bền vững không còn là lựa chọn hình thức mà đã trở thành bài toán sống còn về lợi nhuận.

Dòng tiền tỷ USD quay lại đường đua điện sạch

Theo dữ liệu từ WSJ Pro, số báo cáo thường niên nhắc đến năng lượng tái tạo đã tăng vọt lên 1.760 trong quý I năm nay. Con số này vượt xa mức 1.368 của cùng kỳ năm ngoái.

Bà Alexis Abramson từ Đại học Columbia nhận định doanh nghiệp hiện đã dễ thở hơn khi công bố tham vọng xanh. Động lực lớn nhất đến từ nhu cầu đa dạng hóa nguồn cung giữa lúc chiến sự Iran đẩy giá dầu leo thang.

Các định chế tài chính và ông lớn năng lượng truyền thống cũng chuyển mình. Citigroup khẳng định tiếp tục hỗ trợ khách hàng muốn khử carbon. Tập đoàn Chevron cũng tuyên bố đang rót vốn mạnh tay vào công nghệ năng lượng rẻ và đáng tin cậy hơn. Nhà máy lọc dầu El Segundo của họ đã chứng minh khả năng linh hoạt sản xuất song song nhiên liệu hàng không bền vững và diesel tái tạo.

Nền tảng thương mại điện tử Wayfair vừa đưa dự án điện mặt trời tại Houston và Illinois vào vận hành. Tập đoàn PepsiCo cũng công bố thỏa thuận mua điện tái tạo ảo kéo dài 10 năm tại Tây Ban Nha.

Báo cáo của tổ chức nghiên cứu Ember cho thấy điện mặt trời đã đáp ứng tới 75% mức tăng ròng nhu cầu điện toàn cầu năm qua. Ngành điện gió tại Mỹ cũng ghi nhận công suất lắp đặt tăng 49% trong năm 2025, đạt 8,2 GW.

Dù vậy, rào cản chính sách vẫn hiện hữu. Chi nhánh Mỹ của Banco Santander cho biết việc cắt giảm tín dụng thuế đã làm giảm mức độ ưu tiên từ chính phủ đối với năng lượng tái tạo.

Tuy nhiên, chuyên gia Michael Rodgers từ hãng luật Linklaters nhận định nỗi lo sợ về việc chính phủ xóa bỏ hoàn toàn ưu đãi thuế đã tan biến. Doanh nghiệp hiện chấp nhận sống chung với khó khăn để tiếp tục thúc đẩy dự án.

Cơn sốt AI tái định hình thị trường

Đứng sau làn sóng đầu tư này là nhu cầu điện khổng lồ từ các trung tâm dữ liệu. Theo Reuters, sự bùng nổ của AI đang làm thay đổi hoàn toàn cấu trúc thị trường hợp đồng mua bán điện dài hạn tại Mỹ. Các tập đoàn công nghệ siêu lớn hiện không ký hợp đồng nhỏ lẻ. Họ đang gom trọn các danh mục dự án đa công nghệ với quy mô lên tới nhiều gigawatt.

Điển hình như Meta đã chốt 7 hợp đồng điện mặt trời với Zelestra trong năm qua để thâu tóm 1,2 GW công suất. Khoảng 80% hợp đồng của Engie tại Bắc Mỹ hiện nay đều phục vụ đại gia công nghệ.

Nhu cầu lớn trong khi nguồn cung thu hẹp do đạo luật siết ưu đãi thuế đã đẩy giá điện sạch tăng vọt. Theo LevelTen Energy, giá hợp đồng điện mặt trời trung bình tại Bắc Mỹ đã tăng 9%, lên mức 61,7 USD/MWh.

Sức ép chính sách khiến hàng loạt dự án năng lượng đình chỉ. Công ty tư vấn Cleanview ước tính có tới 1.891 dự án điện bị hủy bỏ trong năm 2025. Bất chấp nguồn cung sụt giảm, Viện Nghiên cứu Điện lực Mỹ dự báo các trung tâm dữ liệu vẫn ngốn tới 9% tổng nhu cầu điện toàn quốc vào năm 2030.

Để đối phó rủi ro chậm đấu nối lưới, nhiều nhà phát triển đang đưa nguồn điện về đặt ngay tại chỗ. Dữ liệu cho thấy có tới 56 GW công suất điện tại chỗ đang được lên kế hoạch. Doanh nghiệp áp dụng chiến lược kết hợp đa dạng nguồn năng lượng từ khí đốt, điện hạt nhân đến năng lượng tái tạo. Đơn cử, Google vừa chốt thỏa thuận mua 1.400 MW điện gió và 200 MW điện mặt trời từ Xcel Energy.

Các quy định mới về hạn chế nhập khẩu linh kiện từ Trung Quốc cũng tạo thêm áp lực lớn. Chuyên gia Sarah Wolf từ LevelTen nhận định điều này có thể ảnh hưởng đến tiến độ dự án lưu trữ pin. Để giải quyết bài toán chi phí, nhiều doanh nghiệp nhỏ bắt đầu gom cầu để cùng tiếp cận nguồn điện tái tạo và chia sẻ rủi ro.

Lợi nhuận, không phải lý tưởng, đang dẫn dắt ESG

Sức hút của năng lượng xanh không chỉ đến từ nhu cầu vận hành mà còn được củng cố bởi kỳ vọng sinh lời. Theo khảo sát của Morgan Stanley, hơn 90% nhà đầu tư cá nhân trên toàn cầu đang đặc biệt quan tâm đến danh mục bền vững. Gần 2/3 trong số này dự định tiếp tục tăng tỷ trọng rót vốn trong 12 tháng tới.

Yếu tố tài chính đang đóng vai trò kim chỉ nam thay vì lý tưởng bảo vệ môi trường. Hơn 80% người tham gia khảo sát khẳng định hiệu suất sinh lời là động lực lớn nhất. Cụ thể, 45% nhà đầu tư muốn vừa đạt lợi nhuận thị trường vừa tạo ra những thay đổi thực tế. Chỉ khoảng 13% nhà đầu tư coi việc phù hợp với giá trị cá nhân là ưu tiên hàng đầu.

Niềm tin vào thị trường xanh lan tỏa đồng đều. Tỷ lệ nhà đầu tư quan tâm tại châu Âu chạm mức 94%, trong khi châu Á Thái Bình Dương đạt 93%. Dòng vốn này đang dịch chuyển sang thị trường tư nhân để tìm kiếm cơ hội tăng trưởng. Khảo sát cho thấy 64% nhà đầu tư nhìn thấy nhiều cơ hội sinh lời ở thị trường tư nhân hơn doanh nghiệp niêm yết.

Bà Jessica Alsford từ Viện Đầu tư Bền vững Morgan Stanley nhận định nhà đầu tư đang tìm kiếm sự cân bằng giữa lợi nhuận và tác động tích cực ngoài đời thực. Dù vẫn còn lo ngại về tình trạng tẩy xanh, niềm tin vào tiềm năng của ngành điện sạch vẫn rất vững chắc.

Khi chi phí sản xuất điện gió và mặt trời ngày càng rẻ, kết hợp cùng lực đẩy từ AI, xu hướng đầu tư năng lượng tái tạo sẽ tiếp tục mở rộng mạnh mẽ.

Nguồn: